Dünyanın en bilinen açık kaynak yazılımlarından biri olan WordPress’in resmi sitesi wordpress.org‘un altında “CODE IS POETRY” yazıyor, yani burada yazar diyor ki kod denilen ÅŸey ÅŸiir yazmak gibi ÅŸairane bir ÅŸeydir.
Bu lafı her duyduÄŸumda, bunu diyen kiÅŸinin bu iÅŸten anlamadığını düşünüyorum, fakat WordPress’in karşısında kendimi tutuyorum.
CODE IS SPAGETTI
Ben bunu daha çok seviyorum, arkadaşlar sitelerinizin altına, bunu yazın.
Bundan birkaç ay önce EkÅŸi Sözlük ve Türkçe Wikipedia hakkında “EkÅŸi Sözlük ve Wikipedia KarşılaÅŸtırması: EkÅŸi Sözlük YaÅŸlanıyo mu?” baÅŸlıklı bir yazı yazmıştım. Bu yazı Google’ın “EkÅŸi Sözlük” aramalarında ilk sayfada çıkmaya baÅŸlayınca yazıyı tekrar okudum ve arada geçen zamandaki geliÅŸmeler ışığında fikirlerimi tamamen deÄŸiÅŸtirdiÄŸimi fark ettim.
Hatalar
Ekşi ve Türkçe Wiki Karşılaştırması
Tamamen YANLIÅž’ı açıklamalıyım. Türkçe Wikipedia anonim kullanıcıların bilgi vermekten tamamen ilgisiz amaçlarla aynı anda ansiklopediyi orasından burasından eÄŸmeye çalıştığı bir ortama dönüştü. Åžuna da itiraz edecek yoktur ki, yurt dışı desteÄŸi olmayan bir Türkçe Wikipedia birkaç hafta bile açık kalamaz. Kullanıcıların toplam ahlakının iyi ve doÄŸru olduÄŸu önermesinde bir sorun yaşıyor olabiliriz.
“Özgür bir ortam”ı olumlu olarak algılamayın. Türkçe Wikipedia’da bilimsel ve tarafsız görüş yok, bu olmadan da Ä°ngilizce Wikipedia’nın geliÅŸmiÅŸ olanaklarını ve sistemlerini kullanan şımarık bir ansiklopedi ortaya çıkıyor. Yani biricik özgür ansiklopedimiz bilimsel ve tarafsız dünya görüşü dışında her ÅŸeye sahip.
Kötü bir durum.
Öte yandan Ekşi Sözlük yıllar önce henüz web 2.0, Wikipedia ve hatta etiket yokken buradaydı. Kapalı yapılarına rağmen daha özgürler. Ekşi Sözlük hakkında daha bir sürü şey söylenebilir ve bunların çoğu iyi şeyler olur.
Ä°yi bir durum.
Yeni normal web sitelerine alışmamız lazım, eski normal web siteleri geride kalıyor. Eski normal web sitelerindeki içeriğin ziyaretçilere sunulduğu, ziyaretçilerin içeriğin durumuna göre sitede bol bol zaman geçirdiği ve sitenin trafiğiyle birlikte popülerliğini ve reklam gelirleriini arttırdığı zamanlar geride kalıyor.
Yeni normal web sitelerinde içerik ziyaretçiler tarafından oluşturuluyor, haber gönderiyorlar, yazıyorlar, fotoğraflarını, videolarını gönderiyorlar ve nihayet yaşamlarını herkesle paylaşıyorlar. Bu durumda web sitesi, servis sağlayıcı haline geliyor. Bu servisi kullanan ziyaretçilerin oluşturduğu dev sosyal içerik başka ziyaretçiler tarafından geziliyor. İster sosyal topluluk kurun, ister belli bir konuda düzenli haberler sağlayın, ister tüm gündemin takip edildiği haberler oluşturan dev bir veritabanı sunun fark etmez. Ziyaretçilerinizin içeriği sizin için hayati önemdeyse yeni normal bir web sitesisiniz.
Aklınıza ÅŸu gelebilir. Peki gazeteler, tvler, kitaplar, alışveriÅŸ siteleri, son ziyaretçiye hizmet vermeyen siteler ne olacak. Aslında onlar da bu konuda istisna oluÅŸturmayacaklar, örneÄŸin Hürriyet, Milliyet gibi eski normal web sitelerinin anlı ÅŸanlı örnekleri bile web sitelerinde kullanıcıların haberlere yorum yaparak katkıda bulunmasına izin veriyor. Milliyet bir adım önde ve blog servisi sunuyor. Yani eski normal web siteleri de bunun bir parçası, çünkü bu neredeyse evrimsel bir geliÅŸme olarak algılandı. Belki biraz da bu yüzden web sitelerinin doÄŸaları gereÄŸi bu uyum farkı düzeylerde olacak, fakat yine de olacak. Belki “Web sitesi yönetim biçimleri” baÅŸlıklı yazıya göz atmak isteyebilirsiniz.
Bu noktada kiÅŸisel olarak ÅŸu itirafı da yapmam lazım, zaman zaman hantal yapısını karşılaÅŸtırmalar yaparak eleÅŸtirdiÄŸim EkÅŸi Sözlük Türkiye’de bildiÄŸimiz ilk yeni normal web sitesi, tam anlamıyla bir öncü. (EkÅŸi Sözlük ve Wikipedia karşılaÅŸtırması: EkÅŸi Sözlük yaÅŸlanıyor mu?)
Yeni normal web siteleriyle ilgili bazı şeyler
Benim yürekten inandığım bir şeyi de söylemeliyim. Eski normal web siteleri veya yeni normal web sitelerinin altında yatan temel motivasyonlar aynı. Bu anlamda bu konuda pek fazla kafa yormaya gerek yok. Aslında değişen bir şey yok, amaçlar ve altında yatan nedenler aynı. Yeni normal web siteleri olsa olsa bu amacınıza ulaşmak için şimdiki normal davranışları gösteriyor. Bir süre sonra da yeni normal web siteleri gidecek yerine başka bir şey gelecektir.
Biz insan ırkı olarak sosyalleşmeyi seven sosyal şeyleriz, fakat sosyalleşmeden önce gerçekleştirmemiz gereken güvenlik, beslenme, seks gibi temel ihtiyaçlarımız var.
Bir toplum alttaki ihtiyaçları karşılayan sosyal şartları sağladığı ölçüde üstteki sosyalleşmeyi sunan web siteleri daha da popüler olacaklardır. Aslında aksi durumda bile popüler olacaklar, çünkü sosyalleşme güvenlikle bağlantılı, onu bırakın internet kullananlar genel olarak temel ihtiyaçlarını gerçekleştirmiş gruplardan veya bu gruplara geçmek için çabalayan gruplardan oluşuyor.
YouTube son derece baÅŸarılı ve tartışmasız biçimde lider bir yeni medya ÅŸirketi. Yaptığı iÅŸ son derece basit, kullanıcılarının videolarını internetten yayınlayabilmesi için arabirim yaptı, bu videoyu dünyadaki hemen herkesin bilgisayarında yüklü bir eklenti olan Flash‘a dönüştürdü, sonra da herkesin izlemesi için internete yerleÅŸtirti. Bunları yaparken kullanıcı ve topluluk oluÅŸturmakla ilgili temel kurallara riayet gösterdi.
YouTube’u ciddiye almamız için bilmemiz gereken bir ÅŸey var, Google geçtiÄŸimiz günlerde 1.65 milyar $ vererek bu kelimenin tam anlamıyla yoktan varolan ÅŸirketi satın aldı. YouTube bu deÄŸere 19 ay içinde ve 10 milyon $’lık bir baÅŸlangıç yatırımıyla ulaÅŸtı. YouTube üzerinde düşünmeye devam edelim ve iÅŸ modeli bile olmayan bu ÅŸirketin neden bu fiyata satıldığına dair tahminler yürütelim.
YouTube’ın yaptığı ÅŸey duygu satmak, bulaşıcılık virüsü satmak, eÄŸlence satmak, aÄŸlatmak, sinirlendirmek, ilham vermek, harekete geçirmek, göstermek ve bunu herkesin yapabileceÄŸi kadar kolay biçimde yapmak, 5 dakikada herkesin bir tv kanalı açmasını saÄŸlamak, ilgi alanlarına göre istediÄŸimizi izleyebilmemizi saÄŸlamak ve bunu milyonlarca kiÅŸi için yapmak. AÅŸağıdaki videolara göz atarsanız neden bahsettiÄŸimi çok iyi anlayacaksınız:
YouTube’in yaptığı ÅŸeyden bahsederken hep satmak dedik. Fakat, burada tamamen yanlış bir terminoloji kullanıyoruz. Bir satma eylemi söz konusu olsaydı, bir satın alma eylemi de söz konusu olurdu, YouTube’in kasalarına para girerdi ve Google’da YouTube’u bu kadar kolay satın alamazdı. Gerçek durumsa YouTube’ın sürekli zarar etmesiydi. Sonuçta, YouTube her ÅŸeyi ve herkese bedava veriyor. Yani para kazanmak için bir iÅŸ modelleri yok, iÅŸ modeli olmamasını bırakın; sitelerinde yayınlanan içeriklerin bir kısmının telif hakları ve yasalarla ilgili problemleri de var.
O zaman tek bir sorunumuz var. Ortaya çıkan 1.65 milyar $’ı açıklamak.
Åžirketlerin piyasa deÄŸerlerini hesaplarken pazar paylarına bakabiliriz, gayet mantıklı bir yaklaşım, çünkü pazar payını bildiÄŸiniz bir ÅŸirketin deÄŸerini kolayca ortaya çıkarabiliriz. Pazarın mali piyasalardaki toplam deÄŸerini bilirsek ÅŸirketin deÄŸerini pazar payı büyüklüğüyle doÄŸru orantılı olarak ortaya çıkarabiliriz. Peki ortada bir pazar yoksa ne yapacağız, ortada örnek alabileceÄŸimiz bir iÅŸ modeli yoksa, hatta deÄŸerini hesaplamaya çalıştığınız ÅŸirket para bile kazanmıyorsa o zaman nasıl bir yöntem izleyeceÄŸiz, bu sorunun cevabı Google’ın neden YouTube’a o kadar para saydığının da cevabı ve bence son derece açık bir cevap.
Google, YouTube’i satın alarak mevcut bir iÅŸ modeli ve mevcut pazar payı satın almadı, geleceÄŸi satın aldı. Teknik olarak ifade etmek gerekirse “fırsat payı“nı satın aldı. Åžu andaki rekabet mevcut ürün ve hizmetler arasında geliÅŸiyor. YouTube’sa henüz mevcut olmayan bir ürün ve hizmet yarattı. Bugün henüz varolmayan ve tam olarak geliÅŸtirilmemiÅŸ bir ürün ve hizmet, gelecekten bir ürün ve hizmet.
Mp3′ü, cep telefonu melodilerini düşünün, video’nun sesten ne kadar daha büyük bir pazar olabileceÄŸini düşünün…
Aslında bu ÅŸekilde mantık yürütünce Google’ın yatırımcı olarak mecburen sahip olduÄŸu bir risk var. Bu bir risk ve belki bu iÅŸten zararlı çıkacaklar belki de tam tersi. Bunu zaman gösterecek.